کاوش های نوین در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری

کاوش های نوین در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری

آیا فین‌تک می‌تواند آسیب‌پذیری مالی خانوارها را کاهش دهد؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه مالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسفراین، اسفراین، ایران
10.22034/necsbm.2026.590164.1274
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر پذیرش فین‌تک بر آسیب‌پذیری مالی خانوارهای ایرانی، با تأکید بر نقش میانجی شمول مالی و نقش تعدیل‌گر سواد مالی، انجام شده است. با وجود گسترش سریع خدمات مالی دیجیتال در ایران، شواهد تجربی محدودی درباره‌ی این موضوع وجود دارد که آیا این گسترش به‌واقع به کاهش آسیب‌پذیری مالی خانوارها منجر می‌شود یا خیر، به‌ویژه در اقتصادی همراه با تورم مزمن و محدودیت‌های ناشی از تحریم. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه‌ ساختاریافته‌ آنلاین از 364 خانوار ایرانی کاربر خدمات مالی دیجیتال گردآوری و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزار SmartPLS تحلیل شد. نتایج نشان داد پذیرش فین‌تک تأثیر مثبت و معناداری بر شمول مالی دارد و شمول مالی نیز تأثیر منفی و معناداری بر آسیب‌پذیری مالی خانوار می‌گذارد. همچنین، پذیرش فین‌تک رابطه مستقیم و منفی با آسیب‌پذیری مالی خانوار دارد و شمول مالی این رابطه را به‌صورت جزئی میانجی‌گری می‌کند. افزون بر این، سواد مالی به‌عنوان متغیر تعدیل‌گر، اثر کاهنده‌ فین‌تک بر آسیب‌پذیری مالی را در میان خانوارهای دارای سواد مالی بالاتر تقویت می‌کند. یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌کند سیاست‌گذاران و نهادهای مالی، توسعه‌ی زیرساخت‌های فین‌تک را همزمان با گسترش واقعی شمول مالی و ارتقای سواد مالی خانوارها دنبال کنند تا تاب‌آوری مالی در سطح خانوار در برابر شوک‌های اقتصادی تقویت شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Can Fintech Reduce Households' Financial Vulnerability?

نویسنده English

Meysam Doaei
Department of Finance, Esf.C., Islamic Azad University, Esfarayen, Iran.
چکیده English

This study aims to examine the effect of fintech adoption on the financial vulnerability of Iranian households, with an emphasis on the mediating role of financial inclusion and the moderating role of financial literacy. Despite the rapid expansion of digital financial services in Iran, there is limited empirical evidence on whether this expansion actually leads to a reduction in households' financial vulnerability, particularly in an economy marked by chronic inflation and sanctions-related constraints. The research data were collected through a structured online questionnaire from 364 Iranian households using digital financial services, and were analyzed using partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) in SmartPLS software. The results showed that fintech adoption has a significant positive effect on financial inclusion, and financial inclusion in turn has a significant negative effect on household financial vulnerability. In addition, fintech adoption directly reduces household financial vulnerability, and financial inclusion partially mediates this relationship. Furthermore, financial literacy, as a moderating variable, strengthens the mitigating effect of fintech on financial vulnerability among households with higher financial literacy. The findings suggest that policymakers and financial institutions should pursue the development of fintech infrastructure alongside the genuine expansion of financial inclusion and the enhancement of households' financial literacy, in order to strengthen household-level financial resilience against economic shocks.

کلیدواژه‌ها English

Fintech
Financial Inclusion
Household Financial Vulnerability
Financial Literacy
Structural Equation Modeling

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 20 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 12 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 16 مهر 1405