سرمایه اجتماعى و توسعه رفتار شهروندی سازمانی: نقش میانجى شایستگى اخلاقی و حکمرانی سازمانی (مورد مطالعه بیمارستان توحید شهر سنندج)

مروتی, نادیا; غریبی, حسن

doi:10.22034/necsbm.2024.469979.1073

سرمایه اجتماعى و توسعه رفتار شهروندی سازمانی: نقش میانجى شایستگى اخلاقی و حکمرانی سازمانی (مورد مطالعه بیمارستان توحید شهر سنندج)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نادیا مروتی ¹

حسن غریبی ²

¹ کارشناسی ارشد مدیریت، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور ملایر، ملایر، ایران.

² کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران،ایران.

10.22034/necsbm.2024.469979.1073

چکیده

پژوهش حاضر در پی تعیین نقش سرمایه اجتماعى در توسعه رفتار شهروندی سازمانی با تأکید بر متغیرهای میانجى شایستگى اخلاقی و حکمرانی سازمانی در بیمارستان‌های علوم پزشکی شهر سنندج است. جامعه آماری کارکنان بیمارستان توحید سنندج در سال 1402-1401 به تعداد 330 نفر می‌باشند که 177 نفر بر اساس فرمول کوکران به‌عنوان نمونه آماری تعیین شدند. پژوهش به روش توصیفی از نوع همبستگی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه‌های استاندارد استفاده شد که بعد از برآورد اعتبار و پایایی در بین پاسخگویان توزیع گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار اس پی اس اس و آموس محاسبه و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد داده‌های پژوهش با ساختار عاملی این مقیاس برازش، مناسبی داشته و مدل مفهومی پیش‌بینی رفتار شهروندی سازمانی بر اساس سرمایه اجتماعی با میانجی‌گری شایستگی اخلاقی و حکمرانی سازمانی با مدل تجربی برازش دارد. نتایج آزمون فرضیه‌ها نشان داد که سرمایه اجتماعى، شایستگى اخلاقی و حکمرانی سازمانی در توسعه رفتار شهروندی سازمانی اثر مستقیم و مثبت دارند و سرمایه اجتماعى از طریق متغیرهای میانجى شایستگى اخلاقی و حکمرانی سازمانی در توسعه رفتار شهروندی سازمانی اثر غیرمستقیم و مثبت دارد.

کلیدواژه‌ها

سرمایه اجتماعى

رفتار شهروندی سازمانی

شایستگى اخلاقی

حکمرانی سازمانی

موضوعات

مدیریت

عنوان مقاله English

Social capital and the development of organizational citizenship behavior: the mediating role of ethical competence and organizational governance (Case Study: Tohid Hospital in Sanandaj)

نویسندگان English

Nadia Morovati ¹

Hassan Gharibi ²

¹ M.A. in management, Department of Public Administration,, Faculty of Management, Payam Noor University, Malair branch, Malair , Iran.

² M.A. in Business Management, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.

چکیده English

The present study aims to determine the role of social capital in the development of organizational citizenship behavior, emphasizing the mediating variables of ethical competence and organizational governance in the hospitals affiliated with the University of Medical Sciences in Sanandaj. The statistical population consists of 330 employees of Tohid Hospital in Sanandaj during the year 2022-2023, of which 177 individuals were selected as the statistical sample based on Cochran's formula. The research was conducted using a descriptive-correlational method. Standard questionnaires were used to collect data, which were distributed among respondents after assessing their validity and reliability. The data were calculated and analyzed using SPSS and AMOS software. The results indicated that the research data fit well with the factor structure of this scale, and the conceptual model predicting organizational citizenship behavior based on social capital, mediated by ethical competence and organizational governance, fits the empirical model. The hypothesis testing results showed that social capital, ethical competence, and organizational governance have a direct and positive effect on the development of organizational citizenship behavior. Additionally, social capital has an indirect and positive effect on the development of organizational citizenship behavior through the mediating variables of ethical competence and organizational governance.

کلیدواژه‌ها English

Social Capital

Organizational Citizenship Behavior

Moral Competence

Organizational Governance

احمدی، یعقوب و محمدی بلبان آباد، اسعد (1392). بررسی ارتباط ابعاد سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی (مطالعه موردی: کارکنان گمرکات استان کردستان). علوم اجتماعی (آزاد شوشتر)، 7(21)، 178-153. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1083881

آسا، مژگان و اخضریان کاشانی، محمدرضا (1399). سرمایه اجتماعی و امور خیریه در حکمرانی خوب. سومین همایش ملی خیر ماندگار، تهران. https://civilica.com/doc/1274008

بوردیو، پی یر (1381). نظریه کنش. ترچمه: سید مرتضی مردیها، تهران، نقش و نگار.

بهاری فر، علی، جواهری کامل، مهدی؛ احمدی، سید علی‌اکبر(1397). رفتار اخلاقی و رفتار شهروندی سازمانی: تأثیر ارزش‌های اخلاقی، عدالت و تعهد سازمانی. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. ۱(۱)، 26-41. https://ormr.modares.ac.ir/article-28-5562- fa.html

پارسا جلودارلو، بهزاد (1395). بررسی رابطه‌ی بین دولت الکترونیک و حکمرانی خوب سازمانی با بهبود عملکرد کارکنان سازمان امور مالیاتی استان اردبیل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه مدیریت دولتی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی. https://elmnet.ir/doc/10910846-31321

حسین پور، داود، خانباشی، محمد، گنجی زاده مرادلو، حامد و رشید، علی اصغر (1395). نقش سرمایة اجتماعی در تقویت رفتارهای شهروندی سازمانی و رفتارهای کارآفرینانه. مدیریت سرمایه اجتماعی، 3(3)، 482-463. https://doi.org/10.22059/jscm.2016.61130

حسین‌زاده، هادی (1398). تأثیر رهبری فداکارانه بر رفتار شهروند سازمانی با نقش میانجی سرمایه اجتماعی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه مدیریت بازرگانی. دانشگاه پیام‌نور استان گیلان. مرکز پیام‌نور رشت. ایران https://ormr.modares.ac.ir/article-28-5562-fa.html

حمیدی، محمد (1395). مطالعه تأثیر سرمایه اجتماعی بر رفتار سازمانی کارکنان (مطالعه موردی: بانک سپه). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. https://elmnet.ir/doc/10950907-43115

خسروی‌پور، الهام (1402). اثر حکمرانی خوب بر شکوفایی سرمایه اجتماعی. پنجمین همایش ملی پژوهش‌های حرفه‌ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد از نگاه معلم. https://civilica.com/doc/1759580

دهقانی، محمد، مصطفایی، داوود، حیوی حقیقی، محمد حسین، استبصاری، فاطمه، رفعتی، شیده و خرمی، فرید (1394). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان. اطلاع‌رسانی پزشکی نوین، ۱(۱)،۲۴-۳۲. http://jmis.hums.ac.ir/article-1-26-fa.html

سالاری، سلمان، رحیم نیا، فریبرز، خوراکیان، علیرضا، مرتضوی، سعید و اسلامی، قاسم (1400). کشف اصول حکمرانی سازمانی در سازمان‌های عام‌المنفعه ایرانی. حکمرانی و توسعه، (4)1، 37- 72. https://www.jipaaa.ir/article_154559.html

سرسنگی، هاجر، مدرسی، آسیه‌السادات و حاجیمردادی، فاطمه (1400). نقش سرمایه اجتماعی در توسعه جامعه. نهمین همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی، آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران. https://civilica.com/l/66687

سلاجقه، سنجر و شفیعی، امید (1401). بررسی ارتباط رفتار شهروندی سازمانی با سرمایه اجتماعی در شرکت گاز استان کرمان، چهارمین کنفرانس ملی پژوهش‌های سازمان و مدیریت، تهران. https://civilica.com/doc/1572411

سیدنور، زینب، علیزاده، احد، حیدرنژاد، معصومه نظارات، محمدعلی و دهدشتی زاده، آمنه و نوری نوروزی، شمیم (1402). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی با رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش ناحیه ۳ شهر اهواز. پنجمین کنفرانس ملی نوآوری و تحقیق در روانشناسی، حقوق و مدیریت فرهنگی، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/1751235

شطرنجی، مهدی (1402). تأثیر رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد شغلی در بین کارکنان شهرداری‌های استان گیلان. رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 7(24)، 1541-1533. https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/1969

شمسی، زهرا، محبعلی پور، منیره و الوداری، حسن (1394). بررسی تأثیر سرمایۀ اجتماعی بر رفتار شهروندی سازمانی. مدیریت سرمایه اجتماعی، 2(1)، 117-136. https://doi.org/10.22059/jscm.2015.54091

شمسی، زهرا، محبعلی پور، منیره و الوداری، حسن )۱۳۹۴(. بررسی تأثیر سرمایه‌ی اجتماعی بر رفتار شهروندی سازمانی. مدیریت سرمایه اجتماعی، 2(1)، 117-136. https://doi.org/10.22059/jscm.2015.54091

صرفی، عباسعلی (1395). بررسی رابطه بین حکمرانی خوب و عملکرد سازمانی در استانداری سمنان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه مدیریت منابع انسانی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد شاهرود، https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/1969

صفری فرد، اصغر، امیری، حسن، پارسا معین، کورش و علیشیری، بهرام (1401). شناسایی و ارائه مدل عوامل فردی مؤثر بر توسعه رفتار شهروندی سازمانی (مطالعه موردی ستاد مرکزی سازمان انتقال خون ایران). فصلنامه پژوهشی خون، 19(1)، 30-43. http://bloodjournal.ir/article-1-1438-fa.html

صیادی‌مقدم، پریسا(1391). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان بیمه مرکزی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. گروه علوم تربیتی. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه علامه طباطبائی. https://jscm.ut.ac.ir/article_54091.html

طاهری عطار، غزاله، نائینی، محمد امین، سید صالحی، سوگل سادات و خضری، سیده الهه (1396). رهبری اخلاقی تسهیل‌گر تحقق حکمرانی خوبی (مورد مطالعه: شهرداری تهران). مدیریت سازمان‌های دولتی، 6(1)، 115-130. https://ipom.journals.pnu.ac.ir/article_4320.html

فوکویاما، فرانسیس (1385). پایان نظم- سرمایه اجتماعی و حفظ آن. ترجمه: غلامعباس توسلی، تهران، حکایت قلم نوین.

قاسم‌زاده، زهرا (1402). بررسی تأثیر ارزش‌های اخلاقی در مدرسه بر رفتارهای شهروندی سازمانی معلمان دوره ابتدائی با توجه به نقش میانجی شایستگی حرفه‌ای آن‌ها. دهمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم انسانی، مدیریت و کارآفرینی ایران، تهران، https://civilica.com/doc/1828258

کلمن، جیمز (1377). بنیادهای نظریه اجتماعی. ترجمه: منوچهر صبوری، تهران، نشر نی.

مقدسی، علیرضا و کشمیری قرقی، رسول (1401). بررسی تأثیر اخلاق کاری و رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد شغلی کارکنان (مورد مطالعه: اداره کل صداوسیمای خراسان جنوبی). ششمین کنفرانس بین‌المللی کارآفرینی و مهندسی صنایع، تهران، https://civilica.com/doc/1557904

مکیان سیدنظام الدین، کربلایی بادی فریبا، بهرامی فرشته (1400). سرمایه اجتماعی و رشد اقتصادی مطالعه مقایسه‌ای بین کشورهایی با سرمایه اجتماعی بالا و کشورهایی با سرمایه اجتماعی پایین. سیاست‌های راهبردی و کلان، 1(33)، 184-209. https://doi.org/10.30507/jmsp.2021.68191

نامدار، مرتضی، کمالی، محمدجمال، شکوه، زهرا و سلاجقه، سنجر (1401). تأثیر رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد شغلی کارکنان آموزش و پرورش استان فارس. رهبری مدیریت آموزشی. 16(1)، 1-26. https://journals.iau.ir/article_692190.html

نیکوکار گوهری، ‌هانی، آهی، پرویز و اکبری محسن (1400). بررسی تأثیر رهبری آینده‌نگر بر اثربخشی سازمانی: نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی. مدیریت بهره‌وری، 2(15)، 107-138. https://doi.org/10.30495/qjopm.2020.1879598.2632

یکدل نشتیفانی، محمود و طالب پور، مهدی (1397). شایستگی مدیران و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان از طریق نقش تعدیل گر اخلاق حرفه‌ای (مطالعه موردی آموزش و پرورش استان خراسان رضوی). اولین همایش ملی مدیریت و اقتصاد با رویکرد اقتصاد مقاومتی، مشهد، دانشگاه پیام نور خراسان رضوی. https://civilica.com/doc/819482

Bonesso, S., Gerli, F., Zampieri, R. & Boyatzis, R. E. (2020). Updating the debate on behavioral competency development: State of the art and future challenges. Frontiers in psychology, 11, 1267. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01267

Chow, I. H. S. (2009). The relationship between social capital, organizational citizenship behavior, and performance outcomes: an empirical study from China. SAM Advanced Management Journal, 74(3), 44. https://search.proquest.com/openview/1a063af52b0a8f22bda276db8a0e3bf4/1?pqorigsite=gscholar&cbl=40946.

Kakobyo, A. K. (2009). Operant competence, organizational social capital, organizational commitment and organizational citizenship behaviour. master Thesis, Makerere University . http://dspace.mak.ac.ug/handle/10570/1730

Lennick, D. & Kiel, F. (2011). Moral intelligence 2.0: Enhancing business performance and leadership success in turbulent times. Pearson Prentice Hall. https://books.google.com/books?hl=fa&lr=&id=tfk6gKtF5WYC&oi=fnd&pg=PR7&dq=Lennick,+D.,+%26+Kiel,+F.+(2011).

Metwally, D. (2020). Examining the Mediating Effect of Career Commitment on the Relationship between Organizational Career Growth and Organizational Citizenship Behavior: The Case of Higher Academic Institutes in Egypt, https://www.academia.edu/35219356.

Nahapiet, J. & Ghoshal, S. (1998). Social capital, intellectual capital, and the organizational advantage. Academy of management review, 23(2), 242-266. https://doi.org/10.5465/amr.1998.533225

Nawaz, D. & Mohamed, A. M. B. (2020). Good governance model for the healthcare administration: a case study of public hospitals in Pakistan. International Journal of Management, 11(11), 248-262. https://www.researchgate.net/publication/345761192_Good_Governance_Model_for_the_Healthcare_Administration_A_Case_Study_of_Public_Hospitals_in_Pakistan

Organ, D. W. (1988). Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome. Lexington books/DC heath and com. https://psycnet.apa.org/record/1988-97376-000

Orwig, S. F. (2002). Business ethics and the protestant spirit: How Norman Vincent Peale shaped the religious values of American business leaders. Journal of Business Ethics, 38(1/2), 81-89. https://www.jstor.org/stable/25074779.

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Paine, J. B. & Bachrach, D. G. (2000). Organizational citizenship behaviors: A critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research, Journal of Management, 26(3), 513-563. https://doi.org/10.1016/S0149-2063(00)00047-7

Ridwan, M., Mulyani, S. R. & Ali, H. (2020). Improving employee performance through perceived organizational support, organizational commitment and organizational citizenship behavior. Systematic Reviews in Pharmacy, 11(12),839-849. http://repository.upiyptk.ac.id/id/eprint/3808.

Yaakobi, E. & Weisberg, J. (2020). Organizational citizenship behavior predicts quality, creativity, and efficiency performance: the roles of occupational and collective efficacies. front. psychol. organizational psychology. Journal Frontiers in Psychology, 11(758), 1-18. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00758

Yousaf, M., Ihsan, F. & Ellahi, A. (2016). Exploring the impact of good governance on citizens' trust in Pakistan. Government Information Quarterly, 33(1), 200-209. https://doi.org/10.1016/j.giq.2015.06.001